زمانی که علامه حلی نظریه «حجیت اخبار آحاد» را برگزید، مبنای ارزیابی حدیث را معیارهای سندی و اوصاف راوی قرار داد و بدین سان مشروعیت روایت بر شرایط راوی متمرکز شد؛ اما اینگونه نبود که وی قراین پذیرش روایت (به ویژه شهرت عملی) را کنار بگذارد. وی از قراین پذیرش روایت غفلت نکرد؛ اما پذیرش قراین در بین عالمان بعد از وی روز به روز کمرنگ تر شد، به ویژه در فقاهت محقق اردبیلی و شاگردانش. حلقه فکری محقق اردبیلی نسبت به نظریه «انجبار» رویکردی انتقادی داشت و از سوی دیگر، با اشتراط ایمان در پذیرش روایت راوی، حجیت را در «صحیح» و بلکه «صحیح اعلایی» منحصر کردند. این سختگیری در پذیرش روایات، زمینه تقویت جنبه­های عقلی فقاهت حلقه فکری محقق اردبیلی و گسترش تمسک بر عمومات و اطلاقات آیات الاحکام و سنت قطعی و استخراج فتوا بر اساس آنها را فراهم کرد. در چنین فضایی کاملاً طبیعی است که با کنارگذاشتن بخش اعظم روایات، برخی نتایج این رویکرد را برنتابند و در برابر این رویکرد قیام کنند و این گونه مکتب «حله» خود زمینه زوال خود و ظهور مکتب «اخباری گری» را فراهم کرد. تازه های تحقیق 1. وقتی علامه حلی مبنای ارزیابی حدیث را معیارهای سندی قرار داد، مشروعیت خبر بیش از پیش بر شرایط راوی متمرکز شد، اما وی از قراین پذیرش روایت غفلت نکرد. اما پذیرش قراین در بین عالمان بعد از وی روز به روز کمرنگ تر شد، به ویژه در فقاهت محقق اردبیلی و شاگردانش. 2. محقق اردبیلی و شاگردانش نسبت به نظریه «انجبار» رویکردی انتقادی داشتند و با اشتراط ایمان در پذیرش روایت راوی، حجیت را منحصر در «صحیح» و بلکه «صحیح اعلایی» می­­دانستند. 3. تنگ­شدن دایره حجیت اخبار موجب تقویت جنبه­های عقلی فقاهت حلقه فکری محقق اردبیلی از یک سو و گسترش تکیه بر عمومات و اطلاقات آیات الاحکام یا سنت قطعی و استخراج فتوا بر اساس آنها از سوی دیگر شد. 4. ثمره الگوی پذیرش روایاتی که از جانب حلقه فکری محقق اردبیلی مطرح گردید این بود که بخش اعظم روایات کنار گذاشته شد و بدین سان اخباری­ها نتایج این رویکرد را برنتافتند و در برابر این رویکرد قیام کردند و قول به قطعی­الصدور قلمداد کردن روایات جوامع روایی متقدمان را پذیرفتند.

نویسنده در این نوشتار به معرفی کتاب القرآن الکریم و معالم المدرستین، اثر علامه سید مرتضی عسکری پرداخته و ضمن بیان ویژگی های علمی مولف به انگیزه وی از تالیف کتاب، محورها و خطوط کلی مباحث، گستره منابع و روش تحقیق آن اشاره کرده است و کتاب را ردیه ای بر دو کتاب فصل الخطاب میرزا حسین نوری و الشعیه و القرآن احسان الهی ظهیر دانسته که با مطالبی سودمند، در هر فصل آمیخته شده است.

چکیده عربی:أنّ الجزیرة العربیة قد عرفت الأدیان التوحیدیة قبل الإسلام من الحنیفیة إلی الیهودیة و النصرانیة و الصابئیة و الزرادشتیة ولو بشکل ناقص و بصورة جزئیة و غیر متکاملة و قد تأثّر بعض الشعراء الجاهلین بهذا الفکر الدینی التوحیدی فی بعض مظاهره فمن الطبیعی أن یکون لهذا الفکر الدینی أصداء فی شعرهم. هذا المقال یحاول ألقاء الضوء علی ما فی الشعر الجاهلی من فکر دینی یتمثل فی مواضیع متعددة منها فکرة الله تعالی و صفاته من علم و قدرة و عدل و خلود ... و منها الأفکار الدینیة الأخری التی حول التوکّل و القضاء و القدر و القصص الدینیة و کذلک الشعائر الدینیة و الأشهر الحرم و الأماکن المقدسة و العادات و التقالید فی الحج کالإحرام و الطواف و التلبیة و تقدیم الأضاحی و... چکیده فارسی:اهالی شبه جزیره عربستان با ادیان توحیدی پیش از اسلام همچون حنفیت، یهودیت، مسیحیت، صابئیت و مجوسیت (زرتشتی) هر چند به شکل ناقص و جزیی آشنایی داشته اند. از این رو طبیعی است که اندیشه دینی در شعر شعرای دوره جاهلیت بازتاب هایی لااقل در برخی جنبه ها داشته باشد. این مقاله بر آن است تا با تحقیق و تفحص در شعر دوره جاهلیت به بررسی و نمایاندن نمونه هایی از اندیشه دینی در شعر این دوره بپردازد. اندیشه دینی در شعر جاهلی در قالب موضوعات متعدد و متعددی رخ می نمایاند از جمله: خداوند و صفات او نظیر علم، قدرت، عدل، جاودانگی و ... همچنین افکار و اعتقادات دینی دیگر پیرامون توکل، قضا و قدر، داستان ها دینی، شعائر دینی، ماه های حرام، اماکن مقدسه، آداب و رسوم حج همانند: احرام تلبیه، طواف و قرانی کردن و غیره.

غیاث الدین منصور دشتکی شیرازی از حکما و فلاسفه بزرگ در ایران دوره اسلامی است. در میان علوم و تخصص ها، کم ترین توجه، به شخصیت و فعالیت های عملی او در حوزه طب و پزشکی شده است. این مساله موجب شده تا سایر دانش ها و علومی که او در آن ها نیز تخصص زیادی داشت، مورد غفلت واقع شود. در مجموعه آثار دشتکی، دو اثر علمی در حوزه طب وجود دارد. هم چنین، گزارش های تاریخی از رفتارهای بهداشتی و رعایت توصیه های پزشکی توسط او سخن می گویند. این مسائل نشان دهنده این واقعیت است که دشتکی علیرغم گرفتاری های علمی و اجرایی، در امور طب نیز چهره ای شاخص بوده است. براین اساس، این مقاله با رویکرد توصیفی - تحلیلی به بررسی شخصیت او در حوزه پزشکی و نیز معرفی رساله طبی معالم الشفای او می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بررسی تاریخ طب ایرانی - اسلامی در قرن دهم هجری بدون در نظر گرفتن دشتکی و رساله طبی معالم الشفا، پژوهشی ناقص خواهد بود. از این رو، پیشنهاد شده است تا این رساله، ترجمه و چاپ شود تا در این دسته از تحقیقات مورد استفاده واقع شود.

نکته (101)استاد کل، وحید بهبهانی (م1205) و شاگردش سید علی صاحب ریاض (م1231)-رحمهمااله-«اوضاع فقه و فتاوی» صاحب مدارک و صاحب معالم (اعلی اله مقامها) و همسانان و پیروان آن را به سبب سخت گیری در پذیرش احادیث دارای اختلال می داند.